عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى
161
مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى )
صلاح الدين يوسف بن ايوب پادشاه مصر و شامات بوده تأليفى از او مشهور نيست * 2 1 ابو النجم الطبيب النصرانى هو ابو النجم بن ابى غالب بن فهد بن منصور بن وهب * از اطباى اواخر مائه ششم هجرى و پدرش در قريهء از قراى حوران مردى فلاح بود و ابو النجم مزبور پيش از رسيدن بحدّ بلوغ با پدر خود بامر فلاحت اشتغال داشت طبيبى از اطباى دمشق ويرا بعنوان خدمتكارى از پدرش كرفته بدمشق برد بعد از مدتى كه بامر خدمات اشتغال ورزيد طبيب مزبور جودت فطرى و ذكاوت جبلى او را ديده به خواندن علم طبش ترغيب كرد ابو النجم پيش همان طبيب به تحصيل طب مشغول شد پس از اندك زمانى در علم و عمل اين فن شريف بمقامى رسيد كه از اطباى معروف شهر دمشق بشمار آمد و طلاب اين علم پيش وى بتلّمذ مشغول شدند صيت حذاقت و مهارت او بسمع ملك ناصر سلطان صلاح الدّين يوسف بن ايّوب پادشاه عصر رسيد ويرا پيش خود خوانده و جزو اطباى حضورش منسلك گردانيد و همواره در دمشق با عزت و احترام مىزيست تا در سنه تسع و تسعين و خمسمائة ( 599 ) هجرى در همان بلد زندكانى را بدرود كرد * از تأليفات ابو النجم نصرانى غير از كتاب ( موجز ) كه در جزو علمى و عملى طب باسم ملك ناصر نوشته تأليف ديكر در دست نيست ابو الفتح بن ابو النجم ملقب بامين الدّوله « 1 » كه ترجمهاش خواهد آمد پسر همين طبيب اريب است * 2 1 ابو نصر بن المسيحى الطبيب هو ابو نصر سعيد بن ابى الخير بن عيسى بن المسيحى * مؤلف نامهء دانشوران سعيد بن ابى الحسن ضبط كرده ولى صاحب عيون الانبأ و كشف الظنون سعيد بن ابى الخير نوشتهاند ابن ابى اصيبعهء خزرجى از شمس الدّين محمد بغدادى روايت كند كه در سال پانصد و نود و هشت هجرى ( 598 ) خليفه
--> ( 1 ) از كتب سير چنين به نظر مىرسد كه لقب امين الدوله در قرون سالفه منحصر بسلسلهء اطبأ بوده و اين خطاب محترم در ساير طبقات از اهل سيف و قلم در تواريخ قرون مزبوره به نظر نيامده از جملهء اطباى داراى اين لقب امين الدوله ابو الفتح بن ابو النجم آنف الذكر و امين الدوله ابو الفرج بن القف مؤلف كتاب ( شافى ) از اطباى مائه هفتم و امين الدوله هبة اللّه بن ابى العلا المعروف بابن تلميذ مؤلف قرابادين كبير و كتب مبسوطهء ديگر طبيب مخصوص المقتفى و المستنجد باللّه عباسى و امين الدوله صاعد بن يحيى طبيب مخصوص الناصر لدين اللّه و امين الدوله كمال الدين بن غزال حكيمباشى ملك امجد مجد الدين بهرام شاه و امين الدولهء معروف بخواجه طبيب خاص ارغون خان بن اباقاخان بن هلاكوخان پادشاه مغول مىباشند و ترجمهء آنها در ( ام ) بيايد ( لمؤلفه )